အင်္ဂလိပ်စာ အရေးစနစ်၏ အခြေခံ အကျဆုံး အမှုံဟာ
( Alphabet ) လို့ ခေါ်တဲ့ ( အက္ခရာ ) ဖြစ်ပါတယ်။သူ့ကို စာရေးသားရာမှာ အသုံးပြုခြင်းကြောင့် ( Letter - စာလုံး ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။
အင်္ဂလိပ်စာမှာ အက္ခရာ (၂၆ )လုံးရှိပါတယ်။
( စာလုံး အကြီး နှင့် စာလုံး အသေး )ဆိုပြီး
ပုံစံ ( ၂ )မျိုး ရှိပါတယ်။
စာလုံး အသေးကို( Small letter )လို့ ခေါ်ဆိုပြီး
စာလုံးအကြီးကို(Capital letter )လို့ ခေါ်ပါတယ်။
Capital letters: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y and Z.
Small letters: a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, w, x, y, and z.
ထိုအက္ခရာ၂၆ လုံးကို( ဗျည်း )နှင့်( သရ ) ဆိုပြီး အပိုင်း နှစ်ပိုင်း ထပ်ခွဲပါတယ်။
ဗျည်း ကို ( Consonant ) လို့ ခေါ်ဆိုပြီး
သရ ကို ( Vowel ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။
အက္ခရာစာလုံး၂၆လုံးထဲမှ ( a , e , i , o , u ) စာလုံး ငါးလုံးကို ( သရ )လို့ သတ်မှတ်ပြီး ကျန်တဲ့ အက္ခရာစာလုံး ၂၁ လုံးကို
( ဗျည်း ) လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။
သရ စာလုံး ငါးလုံးကို မူတည်၍ ဗျည်းများနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ (သရ အသံများ ) ကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက် ပါတယ်။
ဥပမာ- in ( အင်-န် ) , ook ( အွတ်-ခ် ) ,
eat ( အိ -ထ် ) , it ( အေတ်-ထ် ) ,
is ( အစ်-စ် ) အစရှိသဖြင့် ....
သရ အသံများ တည်ဆောက်ပြီး
ဗျည်းများနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ
ဆိုလိုရင်း အဓိပ္ပာယ်ရှိသော
( စကားလုံး )များကို တီထွင်ကြပါတယ်။
ထိုစကားလုံး များကို အင်္ဂလိပ်လို ( Word )
ဟုခေါ်ဆိုပါသည်။
ဥပမာ-
ဗျည်း+သရ=စကားလုံး
b + in = ( bin ) = သေတ္တာ
d + in = ( din ) = ဆူညံသည်
t + in = ( tin ) = စည်သွပ်ဘူး
s + in = ( sin ) = မကောင်းမှု အကုသိုလ်
b + ook = ( book ) = စာအုပ်
c + ook = ( cook ) = ချက်သည်
l + ook = ( look ) = ရှာဖွေ ကြည့်ရှုသည်
t + ook = ( took ) = ယူဆောင်ခဲ့သည်
b + eat = ( beat ) = ရိုက်သည်
f + eat = ( feat ) = ထူးခြားသော အပြုအမူ
h + eat = ( heat ) = အပူပေးသည်
m + eat = ( meat ) = အသား
b + it = ( bit ) = အကြွေစေ့
f + it = ( fit ) = တပ်ဆင်သည်
h + it = ( hit ) = ရိုက်သည်
s + it = ( sit ) = ထိုင်သည်
ထိုသို့ ဖြစ်ပေါ်လာသော စကားလုံးများကို အသုံးပြုကာ ( Sentence = ဝါကျ )များ တည်ဆောက် ရေးသားကြပါသည်။
ဥပမာ-
My name is Than Kyi.
ကျွန်တော့် အမည်မှာ သန်းကြည် ဖြစ်ပါသည်။
အဓိပ္ပာယ်ရှိသော ဝါကျ တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
ဒါပေမယ့်
ထိုစကားလုံး ငါးလုံးကို နေရာ ပြောင်းပြီး
ပြန်စီကြည့်မယ်ဆိုရင်-
1 . My Than is name Kyi.
2 . Than is name Kyi my.
3 . name Than Kyi my is.
ဘာအဓိပ္ပာယ်မှ ထွက်ပေါ်မလာတော့ပါဘူး။
( ဘာ့ကြောင့် ဒီလိုမျိုး ဖြစ်သွားရတာလဲ။ )
ဒီလိုဖြစ်ရတဲ့ အဓိက အကြောင်းအရင်းဟာ
ဝါကျတခုရဲ့ အထားအသို နေရာ မမှန်မှုကြောင့်
ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဆိုရင် စကားလုံးတွေကို စီချင်သလို စီလို့ မရဘူးဆိုတာ သိသာထင်ရှား နေပါတယ်။
ဥပမာ အနေနဲ့ ( လူ ) ရဲ့ ပုံသဏ္ဌာန် ဖွဲ့စည်းထားမှုကို ခေါင်းကစပြီး လေ့လာကြည့်ကြမယ်။
ခေါင်းကို လည်ပင်းနဲ့ ချိတ်ဆက်ထားပါတယ်။
လည်ပင်းကို ကိုယ်လုံးနဲ့ ချိတ်ဆက်ထားတယ်။
ကိုယ်လုံးရဲ့ဘေးမှာ လက်တစ်ခုစီ ရှိပါတယ်။
ကိုယ်လုံးကို ခါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ထားပါတယ်။
ခါးကို တင်ပါးဆုံနဲ့ ချိတ်ဆက်ထားပါတယ်။
တင်ပါးဆုံကို ပေါင်၊ဒူးခေါင်း၊ခြေသလုံး စသဖြင့် အစဉ်လိုက် ချိတ်ဆက်ထားပါတယ်။
ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ သိထားတဲ့ လူ ရဲ့ပုံစံပါ။
တကယ်လို့ ခေါင်းနေရာမှာ ဒူးခေါင်းသွားထားလိုက်မယ်ဆိုရင် ဒါကို လူပုံစံလို့ အသိအမှတ်ပြုဖို့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။
ဒီသဘောတရား အတိုင်းပဲ
ဝါကျတခု တည်ဆောက်ရာမှာ
Body structure အတိုင်းသာ ချိတ်ဆက်ပြီး
တည်ဆောက်ရပါတယ်။
အထားအသို မှားရင် အဓိပ္ပာယ်မဲ့တဲ့ ဝါကျတခုသာ ဖြစ်ပေါ်လာပါလိမ့်မယ်။
အဓိပ္ပာယ် ရှိတဲ့ ဝါကျ တခု ဖြစ်ပေါ်လာအောင်
၁။ ဘယ်လိုတွေ စီ ရမှာလဲ။
၂။ ဘာတွေကို သိရှိထားဖို့ လိုအပ်မလဲ။
ဆိုတာထက်
ဝါကျတခု၏ ( body structure )ဆိုတာ
ဘာလဲလို့ သိထားဖို့ လိုပါတယ်။
ဝါကျ တစ်ခုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ကြည့်မယ်ဆိုရင်-
၁။ ဝါကျတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ပြုလုပ်သူ (Doer ) နှင့်
၂။ Doer က ဘာပြုလုပ်သည် ဆိုတာကို
ဖော်ပြသည့်အပိုင်း ဆိုပြီး
အပိုင်း ( ၂ )မျိုး ရှိပါသည်။
ပြုလုပ်သူ( doer)ကို (Subject )လို့ ခေါ်ဆိုပြီး၊
Doer ဘာပြုလုပ်တယ် ဆိုတာ ဖော်ပြသည့် အပိုင်းကို( Predicate ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဝါကျတစ်ခုမှာ(Subject နှင့် Predicate ) ဆိုပြီး အပိုင်း နှစ်ခု ရှိပါသည်။
[ Sentence = Subject + Predicate ]
ဥပမာ- She is a teacher.
S P
She စကားလုံးသည်
ဝါကျတစ်ခုဖြစ်ပေါ်လာအောင်
ပြုလုပ်သူ doer ဖြစ်ခြင်းကြောင့်
သူ့ကို( Subject ) လို့ သတ်မှတ်ပြီး၊
ကျန်စကားလုံးများသည် subject ဘာပြုလုပ်တယ် ဆိုတာကို ဖော်ပြနေခြင်း ကြောင့်
သူ့တို့ကို ( Predicate )လို့ ခေါ်ပါတယ်။
Predicate ဆိုသည်မှာ ကတ္တား အကြောင်းကို ဖော်ညွှန်းပြသည့် ( ကြိယာပုဒ် ) ဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာလိုတော့ ( ဝါစက )လို့ ခေါ်ပါတယ်။
သူက ပါဠိ စကားလုံး ဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာမှုပြန်ပြုရင် ( ဝါကျပိုဒ်ငယ် ) လို့ ဆိုလိုပါတယ်။
ဒါက predicate စကားလုံးရဲ့
အဓိပ္ပာယ် ( အကျဉ်း ) ဖြစ်ပါတယ်။
ထိုစကားလုံးရဲ့ အဓိပ္ပာယ် ( အကျယ် )က ဘယ်လို ရှိသလဲ။
ဘယ်လိုမျိုး အခန်းကဏ္ဍ တွေခွဲခြားထားပြီး
ဖော်ပြထားမလဲ။
ဒါကို သိချင်လို့ ဆယ်တန်းကျောင်းသားဘဝက လက်လှမ်းမီသလောက် စာအုပ်တွေ ဝယ်ဖတ်ကြည့်မိပါတယ်။ရှာဖွေ မတွေ့ရှိခဲ့ပါဘူး။
ကျွန်တော် လေ့လာနေတာက predicate ရဲ့ အတွင်းပိုင်း ( inner layer ) ပါ၊ သိရှိခဲ့ရတာက
( outer layer ) အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။
Predicate ကို ( ၅ ) မျိုးခွဲပြထားပါတယ်။
1. Simple Predicate
ဥပမာ- He plays.
S. V.
ထိုဝါကျမှ ကြိယာ ( plays ) ကို
Simple Predicate လို့ ခေါ်ပါတယ်။
2. Complete Predicate
ဥပမာ- He plays football in the park.
ဒီဝါကျထဲက ( plays football in the park ) အပိုင်းကို Complete Predicate ဟုခေါ်ပါတယ်။
ဆိုလိုတာက
( Simple Predicate + All the other words )
အပိုင်းကို Complete Predicate လို့ ခေါ်ဆိုခြင်းသာဖြစ်ပါတယ်။
3. Compound Predicate
ဥပမာ. He plays football and swims .
ကတ္တားပြုလုပ်သည့် အကြောင်းအရာ (၂)ခုကို
စကားဆက် ( conjunction ) အသုံးပြုပြီး ဆက်စပ် ဖော်ပြပေးတာကို Compound Predicate လို့ ခေါ်ပါတယ်။
4. Predicate Adjective
ဥပမာ. She is beautiful.
Linking verb များကို နာမဝိသေသန
(Adjective)စကားလုံးများနှင့် ပေါင်းစပ်ကာကတ္တား၏ quality ကို ဖော်ပြသော စကားစုကို
Predicate Adjective လို့ ခေါ်ဆိုခြင်းသာ ဖြစ်ပါသည်။
Linking verb + Adjective ကို ခေါ်တာလို့ မှတ်ပါ။
5. Predicate Nominative
ဥပမာ- She is a teacher.
Linking verb + Noun phrase ကို ခေါ်တာလို့
အလွယ်ဆုံး မှတ်လိုက်ပါ။
ဒါတွေက Predicate ရဲ့ ပြင်ပ လက္ခဏာ တွေသာ ဖြစ်တယ်လို့ ခံစားသိမြင်ရပါတယ်။
Predicate ရဲ့အတွင်းကလိစာတွေ အကြောင်းသာ ကျွန်တော် သိချင်ခဲ့တာပါ။
Predicate အထဲက ကြိယာကို ဖယ်ထုတ်လိုက်ရင် ကျန်နေခဲ့တဲ့ ပုဒ်အစုကို ဘယ်လိုခေါ်သလဲ။
ဒါကို အသိချင်ဆုံးပဲ။
နေကို လှည့်ပတ်နေတဲ့ ဂြိုလ် တွေ ရှိတယ်။
ဂြိုလ်တခု နဲ့ တခု က မတူညီကြပေမယ့်
အနှစ်ချုပ်ကြည့်ရင် Solar system ဖြစ်လာပါတယ်။Solar system ကို ဖြည်ကြည့်ရင် ဂြိုလ်
တွေ၊ဂြိုလ်ရံလ တွေ ပြန်ပြီးထွက်လာမှာပါ။
Predicate ကို ဖြည်ကြည့်မိတာ
ဆင်ပြောင်ကြီး အမြီးကျမှတစ် နေတယ်။
ဘယ်လိုခေါ်သလဲ သိခွင့် မရတော့
ဘယ်လိုခေါ်ရမလဲလို့ ပြောင်းပြီး စဉ်းစားကြည့်မိပါတယ်။
အဲ့ဒီလို စဉ်းစားကြည့်မိခြင်းက-
အင်္ဂလိပ် သဒ္ဒါကို ပိုပြီးစိတ်ဝင်စားစေခဲ့သလို၊
သဒ္ဒါစည်းမျဉ်း နဲ့ ကွဲလွဲတဲ့ အမြင်တွေကိုပါ
ထွက်ပေါ်လာ စေခဲ့ပါတယ်။
တံငါနားနီး တံငါ၊ မုဆိုးနားနီး မုဆိုး ဆိုသလို
( နာမ် ) ကို အထူးပြုရင် နာမဝိသေသန၊
( ကြိယာ ) ကို အထူးပြုရင် ကြိယာဝိသေသန
ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ အဆိုကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားကြည့်တဲ့အခါ
Predicate ရဲ့ အကျယ်ဟာ
( V.A ) ဆိုပြီးထွက်ပေါ်လာစေခဲ့ပါတယ်။
Predicate မှာ အဓိက အစိတ်အပိုင်း နှစ်မျိုးရှိပါသည်။၎င်းတို့မှာ-
( Verb နှင့် Adverbial )ဖြစ်ပါသည်။
Predicate
၁ . Verb ( ကြိယာ )
၂ . Adverbial ( ဝိသေသနပုဒ်စု )
၁။ Subject ဘာပြုလုပ်တယ် ဆိုတာ
ဖော်ပြပေးတဲ့ အပိုင်းကို ( Verb - ကြိယာ ) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊
၂။ထိုသို့ ဖော်ပြပေးတဲ့ ကြိယာကို ပိုပြီးပြည့်စုံသွားအောင် ဝိသေသန အနေဖြင့် အထူးပြုပေးသည့် အပိုင်းဆိုပြီး ရှိပါသည်။
၎င်းကို ( Adverbial )ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။
ဥပမာ-
She is a teacher.
S V A
သူမဟာ ဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်တယ်။
She = သူမ
ဒီဝါကျဟာ သူမ အကြောင်းကို အဓိက ထားပြီး ဖော်ပြတာဖြစ်ပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် She ဆိုတဲ့ သူမဟာ ဝါကျ တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ဖန်တီးသူ ( doer ) ဖြစ်ပါသည်။
ထို့ကြောင့်-She ကို Subject ( ကတ္တား )လို့ သတ်မှတ်ပါသည်။
is = ဖြစ်သည်
is ဟာ သူမ ဘာပြုလုပ်တယ် ဆိုတာကို
ဖော်ပြပေးခြင်းကြောင့်
Verb ( ကြိယာ )လို့သတ်မှတ်ပါသည်။
a teacher = ဆရာတစ်ယောက်
a teacher ဆိုတဲ့ ဆရာတစ်ယောက် ဟာ
( She ဆိုတဲ့ subject ဘာပြုလုပ်နေတယ်
ဆိုတာကို ဖော်ပြပေးတဲ့ ဖြစ်ခြင်းပြ ကြိယာ
( is ကို ) ပြည့်စုံသွားအောင်၊လေးနက်သွားအောင် ဝိသေသနဆန်ဆန် ပြန်ပြီး အထူးပြုပေးထားပါသည်။
ထို့ကြောင့် ( a teacher ) စကားစုသည် ကြိယာကို complement ဖြည့်ပုဒ်တစ်ခု အနေဖြင့် ဝိသေသနဆန်ဆန် ပြန်လည်အထူးပြုထားသော ( Adverbial ( A ) ဝိသေသနပုဒ်စု )
တစ်ခုသာဖြစ်သည်ဟု မှတ်ပါ။
ထို့ကြောင့် ဝါကျတခုသည်-( S V A ) ဟူသော အစိတ်ပိုင်း (၃)ခုကို အခြေခံကာ
ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက် ထားခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု ရိုးရှင်းစွာ သိမြင်ထားသင့်ပါသည်။
( Adverbial ) အပိုင်းကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ
လေ့လာကြည့်မယ်ဆိုရင်- အဓိက အားဖြင့် အပိုင်း သုံးခု ထပ်မံ ထွက်ပေါ်လာပါသည်။
၁။Doer ပြုလုပ်သည့် အကြောင်းအရင်းကို -
လက်ခံရာပြပုဒ်( Object ) အနေဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊
၂။Doer ပြုလုပ်သည့် အကြောင်းအရင်းကို-
ပြည့်စုံအောင် ဖြည့်စွက် ပေးသည့်
ဖြည့်ပုဒ် ( Complement ) အနေဖြင့် သော်လည်းကာင်း၊
၃။ကြိယာဝိသေသန ပုဒ်စု ( Adjunct ) အနေဖြင့်သော်လည်းကောင်း
ကြိယာကို လေးနက်သွားအောင် အထူးပြုကြပါသည်။
ထို့ကြောင့်-
အင်္ဂလိပ် ဝါကျ တစ်ခုမှာ
1. Subject ( S )
2. Verb ( V )
3. Object ( O )
4. Complement ( C )
5. Adjunct ( A ) ဟူ၍
စသည့် အဓိက အစိတ်အပိုင်း ( ၅ ) ခုကို
အခြေပြုပြီး တည်ဆောက်ထားပါသည်။
အထက်ပါ အစိတ်အပိုင်း ငါးမျိုးထဲက
Adjunct ( A ) ဆိုတာ ဘာလဲ။
Adjunct ( A ) ဆိုသည်မှာ-
ကြိယာ(verb)စကားလုံး၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ချဲ့ထွင်ရန် ၊ပြုပြင်ရန် အသုံးပြုသည့် စကားလုံး၊စကားစုတို့ကို Adjunct ဟုခေါ်ပါသည်။
အရန်နည်းလမ်း( Auxiliary way )ဖြင့်
ပိုမိုလေးနက်သွားအောင် ချိတ်ဆက်ပေးသည့်၊ပေါင်းထည့်ပေးသည့် အကြောင်းအရာ အချက်အလတ် ( more information )များကို Adjunct ဟုခေါ်ပါသည်။
Adjunct အမျိုးအစား လေးခုရှိပါသည်။
၎င်းတို့မှာ-
1.Place ( P )နေရာ ပြပုဒ်
2.Manner ( M ) အပြုအမူ ပြပုဒ်
3.Time ( T ) အချိန် ပြပုဒ်
4.Reason ( R )အကြောင်းပြချက် ပြပုဒ်
1. Place of Adjunct
2. Manner of Adjunct
3. Time of Adjunct
4. Reason of Adjunct
စသည်တို့ဖြစ်ကြပါသည်။
ထို လေးမျိုးဖြင့်ကြိယာကို ပိုမိုလေးနက်သွားအောင် အထူးပြုကြပါသည်။
၎င်းလေးမျိုးကို( Supporter ) ဟုခေါ်ပါသည်။
ကျန်သည့် နှစ်မျိုးကို ( completer ) လို့ ခေါ်သည်ဟု မှတ်ပါ။
ဤသို့ဖြင့် ဝါကျတစ်ခုမှာ-
( S.V.O.C.P.M.T.R ) ဟူ၍
ဝါကျ၏ ခန္ဓာ ကိုယ်ထည် ချိတ်ဆက် ထားမှု ဖြစ်စဥ် တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ရပါသည်။
၎င်းကို -
Body Structure Of Sentence သို့မဟုတ်
Sentence Structure လို့ခေါ်ပါသည်။
ထိုအစီအစဉ်အတိုင်းသာ စာစီရပါသည်။
စာစီသည့် အခါ ( subject + verb ) နှစ်ခုကို
အရင်ဆုံး အထိုင်ချရပါမည်။
ထို့နောက် ကြိယာကိုကြည့်ပြီး
Completer ( O , C ) လိုက်ရမလား၊
Supporter ( P,M,T,R ) လိုက်ရမလား
ဆုံးဖြတ်ရပါသည်။
Beginner level မှာ ဝါကျတစ်ကြောင်းကို
အရိုးရှင်းဆုံး ပုံစံဖြင့် လွယ်ကူစွာ တည်ဆောက်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။
( SV OC PMTR ) ကို စာစီဖို့ အတွက်
ဦးနှောက်ထဲမှာ တသက်တာ မှတ်ထားဖို့အကြံပြုလိုက်ပါရစေ။
P နှင့် M သည် တစ်ခါတစ်ရံ ၌ ( M.P )ဆိုပြီး ဖြစ်တက်သည်ဟု မှတ်ထားလိုက်ပါ။
အဘယ့်ကြောင့် ဆိုသော်
( PMTR ) ကို ပြုပြင်၍ ပြောင်းရေးနိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပါသည်။
MPTR သို့မဟုတ် T R/M P ဟူ၍
ပြုပြင် ပြောင်းရေး နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။
